In mijn vorige blog heb ik het over Blue Ocean strategieën gehad. Om die te ontwikkelen is één; om ze uit te voeren is leiderschap onontbeerlijk.

Deze week wordt Nelson Mandela begraven. Voor mij het vleesgeworden voorbeeld van leiderschap: Zo’n 75 jaar geleden vormde zich in zijn hoofd het ideaal van een samenleving waarin blank en zwart werkelijk gelijkwaardig en vreedzaam zouden kunnen samenleven. Mogelijk –en zelfs waarschijnlijk-  zullen meer mensen in die tijd hetzelfde idee hebben gehad, maar het eerste kenmerkende onderscheid voor écht leiderschap maakte Nelson toen hij zijn leven in dienst stelde van het bereiken van dat ideaal: In tegenstelling tot velen geloofde hij echt in de bereikbaarheid ervan. Wát een voorstellingsvermogen spreekt daaruit, op die leeftijd en in toenmalig Zuid-Afrika. Dat het geen jeugdige overmoed of naïviteit was bewees hij door zelfs toen hij voor zijn ideaal één van de grootste persoonlijke offers bracht die een mens kan overkomen: levenslange gevangenisstraf. De waardigheid en overtuiging waarmee hij ondanks de vooraf al overduidelijke uitkomsten van het schijnproces in de rechtszaal zijn ideaal bleef uitdragen dwingen een diep, diep respect bij mij af.

Veerkracht en doorzettingsvermogen liet hij zien toen hij na 20 jaar in de gevreesde Robbeneiland-gevangenis de draad weer oppakte alsof er niets gebeurd was. Zijn welhaast bovenmenselijke kaliber als ’overbrugger’ van schijnbare tegenstellingen liet hij zien door ondanks alle onrecht dat hem was aangedaan niet alleen verzoening te prediken, maar zelfs de meest wraakzuchtigen in het ANC achter verzoening te krijgen met de groep die voor al dat onrecht verantwoordelijk was. ‘Wij kunnen niet vergeten, maar wel vergeven’. Een ‘strategie’ die niet alleen een heksenjacht en hoogstwaarschijnlijke burgeroorlog voorkwam, maar ook duidelijk maakte dat het ‘vreedzaam samenleven’ uit zijn ideaal 100% gemeend waren. Geen dekmantel om zwarte overheersing te bereiken. Geloofwaardigheid in optima forma, kenmerkend voor echt leiderschap.

Er is in de afgelopen 25 jaar veel verbeterd in Zuid Afrika. Nog niet alles is bereikt; er blijft nog veel te doen. Maar ook dat is een kenmerk van groot leiderschap: het schetsen van een ideaal dat verder reikt dan morgen of overmorgen. Een ideaal wat generaties, vrienden en zélfs vroegere vijanden inspireert om hun beste beentje voor te zetten om het te bereiken. Getuige de vele reportages op de journaals deze week is dat overduidelijk het geval.

Een groots leider is van ons heengegaan. Ik hoop dat hij voor de leiders uit ons land zowel in het bedrijfsleven als in de overheid een lichtend voorbeeld mag zijn. Voor mij is hij dat in elk geval.

Nelson, rust in vrede.